Pozwolę sobie wyjaśnić trzy różne postawy-pojęcia, za które przyjęłam: 1. filozofię (i myślenie czysto filozoficzne), 2. światopogląd (jako całokształt poglądów na rzeczywistość), 3. ideologię (jako specyficzną postawę określonej grupy społeczne)j. Jak czytamy u McInerney’a: „Filozofia jest aktywnością myśli Przynosi ze sobą odrobinę nostalgii i łagodności, tworząc przytulne i ciepłe pomiesz 9 ธ.ค. 2015 - Styl romantyczny sprawi, że lato w Twoim mieszkaniu zatrzyma się na dłużej. Pinterest Ponad nimi wyrastają swoją twórczością i zasadniczym znaczeniem dla rozwoju całej późniejszej filozofii (i nie tylko filozofii) Platon (Arystokles z Aten, 427-347) oraz jego uczeń Arystoteles ze Stagiry (384-322), twórcy dwu konkurujących ze sobą po śmierci Platona szkół ateńskich: Akademii (działała do 529 r. po Chrystusie) i Sądzę, że czują się oni niedowartościowani, słysząc opinie starszych, że pragną oni tylko muzyki rockowej i kultury «pop». Odbierają to jako obrazę swojej inte­ligencji, gdyż wiedzą, że współczesna kultura masowa zasadniczo mija się ze światopoglądem katolickim, którego w Kościele poszukują. Wykaż powiązanie obrazu ze światopoglądem romantycznym, na podstawie obrazu "koszmar" Henry Fuseli czy zgadzasz się ze stwierdzeniem, że zdrowy żebrak jest Wskaż pojęcie sprzeczne ze światopoglądem romantycznym; Plan zajęć umed wroc lekarskostomatologiczny; Zapisz jak inaczej mógłby postąpić paweł aby zmienić zachowanie; Ostatnio odwiedzone. Czy chłopcy z placu broni powinni przyjąć gereba; Demokratyczna zasada państwa prawa; Sny są odwrotnością rzeczywistości Romantyczny ślub podkreślają delikatne detale i drobne akcenty. Jasne kolory oraz przestronne, dobrze oświetlone wnętrza były dla nas kluczowe. Ślub w stylu francuskim może być naprawdę piękny- musimy tylko zadbać o spójność i detale. pOjęcie świAtOpOgLądu ekumeNiczNegO i jegO zNAczeNie dLA ekumeNizmu W poszukiwaniach teologów ekumenistów, a więc teologów, któ-rzy na różne sposoby i w różnym stopniu akceptują ideę dążenia do jedności chrześcijan, zaskakująco skąpo mówi się o pojęciu „świa-topoglądu ekumenicznego”. W teologicznoekumenicznej refleksji Działanie sprzeczne ze społeczno gospodarczym, przeznaczeniem prawa wywołuje u podmiotu skutki negatywne => stwierdzenie nadużycia prawa odmowa ochrony b. Społeczno gospodarcze przeznaczenie prawa dookreśla treść prawa lub stosunku prawnego Przepisy bezwzględnie obowiązujące - wtedy gdy dyspozycja przepisu nie może być wolą Pojęcie „ wyobrażenia ście od kojarzenia humanistyki zaangażowa nej jedynie ze światopoglądem lewico-wym, na rzecz połączenia go z innymi stanowiskami. 83. Nowa huma nistyka nie jest . byXiRM. "Romantyczność" jako manifest światopoglądowy. Na spór klasyków z romantykami przyzwyczailiśmy się patrzeć z perspektywy zwycięstwa romantyzmu i jego miejsca w kulturze polskiej. Uporczywie broniący się klasycy wydają się z tego punktu widzenia ograniczonymi zwolennikami przestarzałych reguł i ciasnego pojmowania literatury. Tymczasem temperatura sporu wynikała ze złożonego układu racji, które doskonale ilustruje analiza ballady A. Mickiewicza "Romantyczność". Utwór ten, napisany w styczniu 1821 roku, otwierający cykl "Ballad i romansów" w pierwszym tomie "Poezji" (1822) Mickiewicza, wpisuje się bowiem dokładnie w literacką polemikę, parafrazując nawet w wypowiedzi "starca" poglądy J. Śniadeckiego. Programowy charakter i popularność końcowych sformułowań powoduje, że w kontekście "Romantyczności" oczywista wydaje się wyższość "czucia i wiary" nad "szkiełkiem i okiem", a postulat "Miej serce i patrzaj w serce!" urasta do metaforycznego wyrazu górowania emocji nad kalkulacją. Tymczasem wszystko zdaje się wskazywać na to, że w utworze tym bynajmniej nie mamy do czynienia z metaforyzacją, a wówczas jego tezy również dla nas stają się zaskakujące. Ballada zarysowuje przecież sytuację z przeraźliwą wręcz jasnością. Oto bowiem w biały dzień na rynku miasteczka pojawia się dziewczyna, której wydaje się, że jest noc, bo choć na początku utworu stwierdza się: "To dzień biały", ona do swego rozmówcy mówi: "Śród dnia przyjdź kiedy..." czy "Zorza błyska w okienku". Dziewczyna ta rozmawia z kimś, kogo nie ma, a o kim ona sama wie, że nie żyje. Zachowuje się więc niezupełnie normalnie. Poza tym w świecie przedstawionym ballady nie dzieje się nic niezwykłego. Tylko Karusia widzi swego Jasieńka, pozostali zaś ludzie mają do czynienia z nieszczęśliwą, obłąkaną dziewczyną. Sytuacja ta staje się jednak przedmiotem polemiki światopoglądowej. Zachowanie Karusi rodzi bowiem w prostych wieśniakach przekonanie o obecności duszy zmarłego ("Tu jego dusza być musi"). Przekonanie to oburza "starca"-racjonalistę, przekonanego, że: "Duchy karczemnej tworem gawiedzi W głupstwa wywarzone kuźni. Dziewczyna duby smalone bredzi A gmin rozumowi bluźni." Gdyby w tym miejscu zakończyć balladę, mogłaby być argumentem racjonalisty w starciu z romantykami. W wizji chorej dziewczyny nieoświecony lud dopatruje się znamion nadprzyrodzonego zjawiska, ale pojawia się mędrzec, który wyjaśnia pomyłkę, tłumacząc, że świat duchów jest irracjonalnym przesądem. Ballada jednak w tym miejscu się nie kończy. Strofy zamykające utwór wyraźnie polemizują ze stanowiskiem starca, i to bynajmniej nie w kwestiach literackich. Wobec przedstawionej sytuacji zarzut i dyrektywa: "Martwe znasz prawdy, nieznane dla ludu, Widzisz świat w proszku, w każdej gwiazd iskierce, Nie znasz prawd żywych, nie obaczysz cudu! Miej serce i patrzaj w serce!" nabierają mocy teoriopoznawczej, przemieniając się w orzekanie o rzeczywistości. Przyznając rację temu stwierdzeniu zapominamy, że gdyby dzisiaj pojawiła się na jakiejkolwiek ulicy dziewczyna, zachowująca się jak Karusia, niewątpliwie przyjęlibyśmy postawę mędrca (i pewnie wezwali pogotowie psychiatryczne). Akceptacja romantycznych przekonań dokonuje się dziś bowiem na gruncie przesunięcia ich w krąg metafory. Tymczasem nie były one metaforyczne. Stanowiły prostą konsekwencję filozofii subiektywnej, która zakładała, że skoro na przykład umysł osoby chorej psychicznie zdolny jest wytworzyć wizję, którą osoba ta odbiera jako rzeczywistą, to jaką można mieć gwarancję, że umysły osób zdrowych nie tworzą wizji świata (tym bardziej, że potrafią to we śnie) wspólnej dla wszystkich ludzi, bo wszystkie zdrowe umysły pracują tak samo. Gdyby tak było, empiryczne panowanie nie miałoby sensu. Skoro świat pochodziłby z mózgu człowieka, w nim trzeba by było szukać wiedzy. Stąd teoretyk romantyzmu Maurycy Mochnacki (1803-1834) w dziele "O literaturze polskiej w wieku XIX" (1830) stwierdzał: "Naukę trzeba mieć w sobie i z nas samych, z naszego jestestwa wszelką ciągnąć umiejętność", zaś Mickiewicz formułował w "Romantyczności" dyrektywę "Miej serce i patrzaj w serce!". W takim wymiarze dyrektywa ta jest równie trudna do zaakceptowania dzisiaj, jak była dla klasyków. Trzeba przy tym pamiętać, że w tamtych czasach tekst poetycki nie był, jak współcześnie, zwolniony z przedstawiania prawdy. Nierzadko teoretyczne traktaty czy podręczniki pisywano wówczas wierszem. Jeżeli zatem poeta nie stwierdzał wprost, że fantazjuje, był zobowiązany do rzetelności informacji. Sądy Mickiewicza były w przedstawionym wymiarze tym niebezpieczniejsze, że pokrywały się z przeświadczeniami gminnymi, które racjonaliści w dziele oświecenia ludu usiłowali zmienić. Pamiętajmy bowiem, że działania pokolenia klasyków kończyły się w przeważającej większości niepowodzeniem. Konstytucja 3 maja przyszła za późno, rozbiorom nie udało się zapobiec, a niepodległości nie zdołał przywrócić Kościuszko ani Napoleon. Niewątpliwym osiągnięciem klasyków była jednak Komisja Edukacji Narodowej i batalia przeciw ciemnocie i zacofaniu. Tymczasem pierwsze pokolenie wychowane w zreformowanych szkołach i uniwersytetach, wyposażone w nowoczesne racjonalne wykształcenie, preferując subiektywizm, podważało zasady racjonalnego poznania i co gorsza, zdawało się wierzyć w duchy i przyznawać wartość poznawczą ludowym zabobonom. Nie negując wartości emocjonalnej poezji romantycznej, trudno się więc dziwić polemicznej zajadłości klasyków. Jednocześnie "Romantyczność" zwraca uwagę na problem odejścia we współczesnej interpretacji tekstów od podstaw romantycznego myślenia, a więc na ciągle istotny problem głębokiej odmienności romantyzmu zarówno od nurtów, które go poprzedzały, jak i od tych, które przyszły po nim. Jest indywidualistą, ma silnie rozbudowane poczucie własnej wartości i wyższości, jest dumny i niezależny. Jest przede wszystkim romantycznym buntownikiem. Bohater werteryczny posiada przesadnie wybujałą uczuciowość. Patrzy na świat przez pryzmat swoich marzeń oraz poezji. Nie zgadza się na panujące konwencje moralne i obyczajowe, ale nie podejmuje zdecydowanego, konkretnego działania. Cechuje go silne poczucie bezsensowności istnienia, dąży do samozagłady, życie kończy najczęściej samobójstwem. ( Goethe „Cierpienia młodego Wertera”).Bohater wallenrodyczny działa motywowany wysokimi patriotycznymi pobudkami. Dla Ojczyzny poświęca własne dobro osobiste i szczęście ukochanej. Jest rozdarty między ojczyzną a rodziną. W ostateczności wybiera ojczyznę. Poświęca dla niej wszystko, nawet poety i poezji w utworach romantycznychPoeta jest uważany za przywódcę duchowego narodu, wieszcza, drogowskaz. Jest postacią wyjątkową, obdarzoną przez Boga licznymi przymiotami. Niezwykle często poeta jest bohaterem. Bohater romantyczny jest człowiekiem, który przeżywa tragiczny konflikt spowodowany konfliktem pomiędzy wyznawanymi ideałami a zastaną rzeczywistością, jest to człowiek niepogodzony ze światem i społeczeństwem, w którym żyje, buntuje się przeciwko obowiązującym normom społecznym i kulturalnym oraz obyczajowym. Bohater romantyczny jest indywidualistą i człowiekiem o przebogatym życiu wewnętrznym, jest pełen sprzeczności, wahań i bohatera romantycznego jest przeżywanie wielkiej romantycznej miłości, która jest wielką namiętnością, zdaniem romantyków dowodzi dominacji uczuć nad rozumem. Miłość romantyczna jest prawie zawsze nieszczęśliwa i doprowadza bohatera do samobójstwa. W romantyzmie powstała też nowa koncepcja poezji i poety jako wieszcza i ROMANTYZM – ogólna charakterystyka epoki W poniższym wypracowaniu znajdziesz szczegółowe informacje na temat Romantyzmu. Spis Treści1 Ramy czasowe romantyzmu europejskiego2 Pierwsze przejawy nowej sztuki w Europie3 Ramy czasowe polskiego romantyzmu4 Termin “romantyzm”5 Tło ogólne epoki6 Cechy charakterystyczne romantyzmu7 Typy bohaterów romantycznych8 Koncepcja poety i poezji w utworach romantycznych9 Gatunki charakterystyczne dla romantyzmu10 Ugrupowania polityczne okresu romantyzmu11 Rozwój literatury w kraju w latach 1831 – 186312 Literatura na emigracji. Lata 1831-1863 Ramy czasowe romantyzmu europejskiego Romantyzm to okres w dziejach kultury i literatury europejskiej przełomu XVIII i XIX w. Romantyzm powstał na fali europejskich ruchów wolnościowych, które nawiązywały do ideałów Wielkiej Rewolucji Francuskiej. W Anglii romantyzm towarzyszył ruchowi czartystów, w Rosji powstaniu dekabrystów, w Polsce powstaniu listopadowemu. W Europie Zachodniej romantyzm rozpoczął się znacznie wcześniej niż w Polsce – w latach 80-ych XVIII w. Pierwsze przejawy nowej sztuki w Europie Najwcześniejsze zwiastuny nowej epoki miały miejsce w Niemczech, gdzie działał ruch “burzai napór” oparty na elementach sentymentalizmu. W tej pierwszej preromantycznej fazie pojawili się: F. Schiller i Goethe, pierwszym utworem w duchu romantycznym były “Cierpieniamłodego Wertera”. Kolejnym krokiem romantyzmu europejskiego była twórczość G. Byrona, W. Hugo i W. Scotta. Ramy czasowe polskiego romantyzmu Zwiastuny romantyzmu w Polsce zaczęły się pojawiać po ostatnim rozbiorze, czyli po roku 1795. Właściwy rozwój tego prądu przypadł na lata 1822-1863. W roku 1822 ukazał się w Wilnie pierwszy tom “Poezji” Mickiewicza, stanowiący manifest i praktyczną propozycję literatury romantycznej. W roku zaś 1863 wybuchło powstanie styczniowe, zamykające serię związanych z romantycznym światopoglądem i polityką walk niepodległościowych. Termin “romantyzm” Nazwa romantyzm pojawiła się w I połowie XIX w. i utworzona została od wcześniej już używanego przymiotnika romantyczny, oznaczającego coś niepodobnego do rzeczywistości, niezwykle pięknego, oddziaływującego na uczucie, podniecającego wyobraźnię, coś fantastycznego. Natomiast przymiotnik romantyczny utworzony został od rzeczownika “romans”, “romant” oznaczającego średniowieczne opowieści awanturniczo-przygodowe, pełne fantastyki. Nazwa ta narodziła się w wyniku ewolucji słowa “romanus”. “Lingua romana” (język rzymski, czyli łaciński) oznacza właśnie wcale nie łacinę, ale język ludowy powstały z przemieszania się łaciny, języków germańskich i galickich. Języki te do dzisiaj noszą nazwę języków romańskich. Z nazwy języka ludowego utworzono określenie utworów pisanych w tym języku “romance, romans, romant” – romancą zwano utwór drobny, romantami obszerniejsze powieści opowiadające o niezwykłych, awanturniczych, fantastycznych przygodach. I w tym właśnie sensie pojawił się po raz pierwszy w rękopisie w XV w. wyraz “romanticus – romantyczny”. Później przymiotnik “romantyczny” zaczęto używać do oznaczenia pewnej specjalnej piękności w poezji, następnie romanse – dramat szekspirowski i hiszpański. To już było znacznie zbliżone do tego, w jakim terminu “romantyzm” używali przedstawiciele młodej generacji artystów i myślicieli w końcu XVIII i początku XIX w. tj. sami romantycy. Termin “romantyzm” używany był i jest nadal w sposób bardzo wieloznaczny. Jego kategoria psychologiczna oznacza pewną postawę człowieka wobec świata. Romantyk to marzyciel i idealista, człowiek uczuciowy. Romantyzm w znaczeniu ahistorycznym oznacza też określone cechy kultury w różnych epokach literackich. Tak rozumiany romantyzm stał się czynnikiem rozwoju kultury i sztuki, ponieważ każda awangarda artystyczna ma swoje źródło właśnie w romantyzmie. Tło ogólne epoki Okres ten przypadł zarówno w Europie jak i w samej Polsce na czasy niezwykle burzliwe. Był to czas ruchów narodowowyzwoleńczych (powstanie listopadowe, krakowskie i styczniowe) oraz okres wynaradawiania. Literatura zajmowała się głównie walką narodowowyzwoleńczą. Podstawową cechą postawy romantyków był wszechstronny bunt wobec zastanej rzeczywistości. Romantycy nie akceptowali feudalnej struktury społecznej i absolutystycznych rządów, a oświeceniowy racjonalizm, empiryzm, klasycyzm odrzucili jako niewystarczające formy myślenia o świecie i sposoby jego wyrażania. Cechy charakterystyczne romantyzmu stawianie uczucia ponad rozum jako najbardziej zbliżające człowieka do poznania tajemnic życia wiara w możliwość kontaktu ze światem pozazmysłowym wprowadzenie do literatury wątków baśniowych, fantastycznych, legend, podań tajemniczość wprowadzenie wątków i motywów historycznych, szczególnie średniowiecznych zainteresowanie się tematyką wschodu, tzw. orientalizm odrzucenie zasad i reguł poetyki klasycznej krępujących rozwój jednostki dążenie do indywidualizmu Typy bohaterów romantycznych bohater bajroniczny – uosabia romantyczne konflikty moralne i namiętności; twórca: Jerzy Gordon Byron; typ ten widoczny jest w “Giaurze”; główny bohater mści się na mordercy kobiety, którą kochał i później dręczą go wyrzuty sumienia, chroni się on przed znienawidzonym światem do klasztoru; bohater typu bajronicznego to człowiek o nieprzeciętnej indywidualności, skłócony ze światem i ze społeczeństwem, w którym przyszło mu żyć, przeżywający nieszczęśliwą miłość, prowadzącą do tragicznych skutków; bohater werterowski – utożsamiany z bierną rezygnacją, nostalgią, apatyczną ucieczką w świat wewnętrzny, aż do spokojnie zaplanowanych decyzji samobójczych; twórca: Goethe (“Cierpieniamłodego Wertera”); bohater werterowski to ten, który nie umiał znaleźć sensu życia, ucieka od współczesności w świat marzeń i wspomnień; bohater renejski – od bohatera “Rene” Chateaubrianda – francuska odmiana choroby wieku; Rousseau, Musset “Spowiedź dziecięcia wieku”, Hugo “Nędznicy”; bohater rosyjski – bohater zniechęcony do życia, przygnębiony, nie umiejący znaleźć celu i sensu życia – rosyjska odmiana choroby wieku; twórcy: Puszkin “Eugeniusz Oniegin”, “Borys Godunow”, Michał Lermontow. Koncepcja poety i poezji w utworach romantycznych Poeta miał być przywódcą duchowym narodu, wieszczem. Poeta to postać wyjątkowa, obdarzona przez Boga przymiotami. Bardzo często poeta jest bohaterem. Bohater romantyczny to człowiek przeżywający tragiczny konflikt spowodowany rozbieżnością między wyznawanymi ideałami, a rzeczywistością, człowiek skłócony ze światem i społeczeństwem, w którym żyje, buntujący się przeciw istniejącym normom społecznym, kulturalnym i obyczajowym. Bohater romantyczny to indywidualista i człowiek o niezmiernie bogatym życiu wewnętrznym, pełen sprzeczności, rozterek i wahań. Jedną ze stałych cech bohatera romantycznego było także przeżywanie wielkiej romantycznej miłości, która stawała się wielką namiętnością, była też dowodem – wyznawanej przez romantyków – dominacji uczuć nad rozumem. Miłość romantyczna jest najczęściej nieszczęśliwa i prowadzi bohatera do samobójczej śmierci. Romantycy stworzyli też nową koncepcję poezji i poety: wieszcz i geniusz wprowadzone przez niemieckich teoretyków romantyzmu. Poeta w ich ujęciu stawał się najwyższym prawodawcą i prorokiem, posłannikiem Boga. Literatura danego narodu miała przedstawiać jego dawne i teraźniejsze dzieje, sławić bohaterów, w razie potrzeby podtrzymywać na duchu i zagrzewać do walki z wrogiem. W literaturze romantycznej polskiej, podobnie jak i w literaturze innych krajów europejskich, znajdujących się w niewoli, głównym tematem staje się zagadnienie walki narodowowyzwoleńczej. Bohaterowie całe swe działania podporządkowują idei odzyskania niepodległości i kiedy trzeba składają życie w ofierze tworząc w ten sposób wzorce do naśladowania. Gatunki charakterystyczne dla romantyzmu dramat romantyczny powieść poetycka ballada poemat dygresyjny komedia Ugrupowania polityczne okresu romantyzmu Hotel Lambert – stronnictwo arystokratyczno – monarchistyczne – przywódca książę Adam Czartoryski – organ “Trzeci Maj”. Drogę do odzyskania niepodległości upatrywało w zabiegach dyplomatycznych zjednujących Francję, Anglię i Turcję. Komitet Narodowy Polski – przewodniczący Lelewel. Zjednoczona Emigracja Polska – założyciel Lelewel. Wysunął on koncepcję wspólnej walki z caratem Polaków i Rosjan. Wydał odezwę na ten temat – “Odezwa Komitetu Narodowego do Rosjan” w 1832 r. Koncepcje Lelewela propagowało czasopismo “Pielgrzym Polski”, redagowane przez Eustachego Januszkiewicza – “dokładał” się do niego Mickiewicz. Towarzystwo Demokratyczne Polskie (1832 – 1862) – “Demokrata Polski” – ideologowie Wiktor Heltman, Tadeusz Krępowiecki i Stanisław Worcell. Podstawową publikacją Towarzystwa był “Manifest”, w którym określało ono swe stanowisko wobec sprawy niepodległości i kwestii chłopskiej. Rozwój literatury w kraju w latach 1831 – 1863 1. Zabór austriacki Lwów – noworocznik “Ziewonia” skupiał pisarzy i poetów August Bielowski, Lucjan Siemieński oraz Seweryn Goszczyński. Działalność literacką łączono najczęściej z działalnością spiskową, wiążąc w ten sposób romantyczne ideały z polityczną praktyką. Z ośrodkiem tym związany też był Aleksander Fredro i Wincenty Pol. Rzeczpospolita Krakowska – Edmund Wasilewski, autor “Pieśni żeglarzy”, “Hymnu orłów” i “Krakowiaków” oraz Gustaw Ehrenberg. Po roku 1845 Kornel Ujejski. 2. Zabór pruski Od 1838 istnieje biblioteka Edwarda Raczyńskiego, 10 lat później zaczęły się ukazywać czasopisma “Tygodnik Literacki” – Antoni Woykowski – oraz “Orędownik Naukowy”. Z “Tygodnikiem” współpracował znakomity krytyk literacki i filozof Edward Dembowski, autor “O dramacie w dzisiejszym piśmiennictwie polskim” i “Piśmiennictwa polskiego w zarysie”. Czołowy przedstawiciel polskiej myśli rewolucyjno – demokratycznej. Najwybitniejszym poetą regionu Wielkopolskiego był Ryszard Berwiński. Związani z Poznaniem August Cieszkowski i Bronisław Trentowski oraz Karol Libelt. 3. Zabór rosyjski Warszawa – czasopismo założone przez Dembowskiego “Przegląd Naukowy” – Hipolit Skimborowicz, Narcyza Żmichowska, poeta – Karol Baliński, publicysta – Henryk Kamieński. Inna grupa, to cyganeria warszawska demonstrująca nonkonformizm moralno – obyczajowy – Józef Dziekoński, Włodzimierz Wolski, Teofil Lenartowicz, Cyprian Norwid. Czasopisma – “Biblioteka Warszawska”, “Kurier Warszawski”. Wilno – prekursor Józef Ignacy Kraszewski z naukowo – literackim pismem “Athenaeum”, twórca opery narodowej Stanisław Moniuszko, popularny także jest Władysław Syrokomla. Działalność spiskowa: Artur Zawisza, rozstrzelany Szymon Konarski, współzałożyciel organizacji Stowarzyszenie Ludu Polskiego, oraz skazany na bezterminową katorgę ks. Piotr Ściegienny. Literatura na emigracji. Lata 1831-1863 Główne siedziby – Paryż, Londyn i Bruksela. Twórcy emigracyjni to Mickiewicz, Słowacki, Krasiński, Chopin. Lata działalności naukowej i politycznej wybitnego historyka Joachima Lelewela (1786 – 1861), filozofa – mesjanisty i matematyka Józefa Marii Hoene-Wrońskiego (1776 – 1853) oraz sugestywnego mistyka Andrzeja Towiańskiego (1799 – 1878), pod którego wpływem pozostawali Mickiewicz, Goszczyński, Słowacki. Rok 1835 – założenie polskiej drukarni i księgarni przez Eustachego Januszkiewicza, 1839 – otwarcie z inicjatywy księcia Adama Czartoryskiego istniejącej do dziś Biblioteki Polskiej w Paryżu. Po roku 1848 wybitny, ale nie doceniany Norwid. Lektura dodatkowa: – M. Straszewska, “Romantyzm” – M. Janion, “Romantyzm. Studia o ideach i stylu” /Rafał